Cagliari bez samochodu
Cagliari (czyt. Kaljari) zwane miastem słońca jest idealnym miejscem na spędzenie czasu o każdej porze roku.
Od wybrzeży afrykańskiego kontynentu dzieli je zaledwie kilkaset kilometrów, stąd też często mieszkańcy południowej Sardynii nazywani są żartobliwie Afrykanami.
Cagliari to miasto portowe, które swoim położeniem od stuleci przyciągało wiele ludów przybywających tutaj w pokojowych i mniej pokojowych intencjach. Jedni zostali na dłużej, inni krócej, ale każdy z nich zostawił po sobie ogromny bagaż kulturalny, architektoniczny i kulinarny.
Cagliari jest największym miastem na wyspie, tuż po Sassari, z którym od wieków darli koty. Stolica Sardynii, miasto studenckie, które ma swój niepowtarzalny urok. Położone na 7 wzgórzach jak Praga czy Rzym, niczym nie umywa się od tych dużych i tak znanych miast. Wręcz przeciwnie, mniejsze i mniej zatłoczone miasto idealnie nadaje się na weekendowy wypad i na podładowanie baterii w czasie długich, szarych jesienno- zimowych dni. Ale nie tylko, może być też świetną bazą wypadową na zwiedzanie południowej części Sardynii przez cały rok.
Cudowne miasto, które łączy w sobie to co najpiękniejsze na Sardynii. Nie będziesz się tutaj nudził, a wręcz przeciwnie zabraknie ci dni na wędrówki po tym niewielkim skrawku wyspy.
1. Jak dostać się do Cagliari
2. Co zobaczyć bez konieczności wypożyczania samochodu?
2.1. Pieszo
2.2. Miejskim autobusem lub rowerem
3. Dalej za miasto !
3.1. SAN SPERATE Pinuccio Sciola grajace kamienie i murale
3.2. NORA ruiny starożytnego miasta
3.3. BARUMINI i Nuraxi najsłynniejszy sardyński nurag
3.4. Plaże
3.5. Winnice
4. Wycieczki
5. Mini przewodnik w PDF w jezyku polskim

Cagliari dzisiaj widok ze wzgórza Tuvixeddu fot.BG
1. JAK DOSTAĆ SIĘ DO CAGLIARI?
Najlepszym rozwiązaniem są tanie linie lotnicze.
Można się tutaj dostać z wielu europejskich miast wybierając bezpośrednie loty lub z przesiadkami.
Z Polski od kilku lat mamy całoroczne połączenie z Krakowa do Cagliari liniami Ryanair. Od tego roku (2022) uruchomiono również całoroczne połączenie z Katowic do Alghero.
Można też wybrać inne połączenia do Olbii lub Alghero. Skąd pociągiem lub autobusem dotrzemy do Cagliari. Takie rozwiązanie polecam jednak, jeśli planujesz dłuższy pobyt, ponieważ potrzebujesz więcej czasu na dojazdy lub nawet musisz zaplanować extra nocleg w miejscu lądowania. Niestety nie zawsze jest dobre połączenie pomiędzy tymi miastami.
Od czasu pandemii, wprowadzono wiele zmian, wiele lotów zostało wycofanych, ale powoli wracają nowe połączenia sezonowe i tak do Cagliari w sezonie można dolecieć również z Warszawy (Modlin) i z Poznania.
Poza sezonem ( od listopada do marca) znajdziesz bilety bardzo tanie.. Często zdarza mi się kupić podstawowy bilet od 5 do 15 eur ( kiedyś z bagażem podręcznym, teraz tylko z małym plecakiem/torebką).
POŁĄCZENIE LOTNISKO-MIASTO
- pociąg
Najszybciej i najtaniej do centrum miasta dostaniesz się pociągiem. Stacja kolejowa Elmas Aeroporto znajduje się ok. 300 m od głównego terminalu ( na samym końcu budynku). Podróż zajmie ci ok. 6 minut, a bilet kosztuje 1.30 eur ( 2022). Bilet można zakupić min. online lub w automatach w terminalu przylotów lub w tabacchi bar ( bar z białą literą T na niebieskim tle).
Zwykle w dni robocze ( feriale) co 20 min. mamy połączenie z miastem i viceversa. Uwaga na dni świąteczne ( festivo), bo w te dni jest znacznie mniej pociągów.
- autobus ARST
Z lotniska do centrum można dojechać również autobusem, ale liczba kursów jest minimalna, czasami 1 lub 2 połączenia w ciągu dnia.( linie 501 i 747)
Dla tych, którzy mają późne loty i nie ma już pociągu do miasta (po 23:30) jest podstawiony autobus – o 23:45 planowany odjazd, ale zwykle czeka na pasażerów z ostatniego lotu (linia 160 ARST). Koszt biletu 1,30 eur.
- taxi
ostatnim bardzo wygodnym rozwiązaniem jest taksowka. Postój taxi znajduje sie zaraz po wyjściu z terminala przylotów po lewej stronie. Koszt transferu z lotniska do centrum miasta to ok 15-20 eur ( wyższe ceny w dni świąteczne i kursy nocne).
Cudowne miasto, które łączy w sobie to co najpiękniejsze na Sardynii. Nie będziesz się tutaj nudził, a wręcz przeciwnie zabraknie ci dni na wędrówki po tym niewielkim skrawku południowej Sardynii.

Cagliari kiedyś
2. CO ZOBACZYĆ BEZ KONIECZNOŚCI WYPOŻYCZANIA SAMOCHODU?
2.1. PIESZO
STARE MIASTO.
CASTELLO- CASTEDDU
Zacznij zwiedzanie od jego serca, czyli najwyżej położonej dzielnicy Casteddu – Zamek. Od wieków była ona siedzibą władz, kleru i bogatych mieszkańców miasta. Dzielnica Casteddu została założona przez Pizańczyków w XIII w., po tym jak przejęli władzę nad jednym z sardyńskich Giudicati ( 4 niepodległe rennos czyli królestwa na które została podzielona Sardynia w średniowieczu). W XIV w. Cagliari zostaje podbite i zajęte przez Aragończyków, którzy panoszą się tutaj, aż do XVIII w. kiedy Sardynia przechodzi w ręce Sabaudczyków.
Co warto zwiedzić w dzielnicy Casteddu?
Katedrę Santa Maria, zamek wicekróla Palazzo Regio, średniowieczne wieże Słonia i Sw. Pankracego, skąd rozpościera się niesamowity widok na Zatokę Aniołów i na całe miasto; dzielnice żydowską, a także liczne tarasy widokowe, min. na bastion Bastione Saint Remy
Koniecznie zajrzyj do muzeum archeologicznego w Cagliari. Jest to jedno z najważniejszych muzeów na wyspie, z ponad 4000 obiektami, które opowiadają o prawie 7000 letniej historii wyspy, od prehistorii po wczesnego średniowiecza.
A w gablotach zobaczysz neolityczne boginie Matki Ziemi, nuragijskie figurki z brązu ( IX wpne -VI wpne), bogatą kolekcję fenickiej i punickiej biżuterii, rzymskie rzeźby czy pozostałości po kulturze bizantyńskiej.
Ostatnio gośćmi specjalnymi są kolosy z Monte Prama, pochodzące prawdopodobnie z X / IX w.p.n.e.. Dzisiaj nazywane Giganti di Monte Prama Gigantami z Monte Prama.. Poniedziałki nieczynne, muzeum czynne od WT-ND od 9:00-20:00 ( o 19:00 zamykane są kasy). Bilet wstępu 9 eur.

Giganti di Monte Prama fot.BG
Wokół wzgórza Casteddu znajdują się 3 historyczne dzielnice miasta. Każda z nich ma swój charakter, historię i urok. Czasami wędrując po historycznych dzielnicach Cagliari, poczujesz się jakbyś był w innym miasteczku.
Po prawej, patrząc w kierunku morza mamy dzielnice Stampace. Mówi się, że tutaj bije prawdziwe serce miasta. Znajduje się tutaj kościół i grota Św. Efisio, który jest patronem miasta. 1 maja, już od 1657 roku, każdego roku obchodzi się jego święto. Festa di Sant’Efisio, które jest jednym z najważniejszych religijnych świąt na wyspie. W święcie tym biorą udział grupy folk z całej wyspy. Kolorowy orszak wraz z figurą św. Efisio podąża do położonego ok 40 km od miasta kościoła Św. Efisio w Nora, gdzie zginął śmiercią męczeńską. Ciekawym miejscem jest też grota więzienie, w której był przetrzymywany Sant’Efisio i Krypta Restituta, w której min. chroniono się podczas nalotów bombowych w okresie II wojny światowej.

Św. Efisio w kościele pod wezwanie Św. Efisio w dzielnicy Stampace fot.BG
Dzielnica położona u stóp Casteddu to Marina. Nie ta Marina z piosenki, tylko port i obszar położony najbliżej morza.
Niegdyś zamieszkiwali ją głównie rybacy, pracownicy portu i handlarze różnego pochodzenia. Zreszta do dzis Marina jest wielokulturową dzielnicą Znajduje się tutaj wiele sklepików, restauracji, barów. Dzisiaj wraz z ulicą via Roma jest salonem miasta. To tutaj znajduje się plac Piazza Yenne, na którym skupia się wieczorne życie miasta. A pomnik króla Sardynii i Piemontu Carlo Felice, który znajduje się w centralnej pozycji umownie oznacza początek królewskiej drogi- dziś drogi krajowej 131 Carlo Felice (SS 131), która jest główną arterią drogową Sardynii i łączy Cagliari z Sassari.
W Marinie możesz wybrać się na zakupy, ponieważ na prawo od placu Piazza Yenne znajduje się większość znanych i mniej znanych sklepów. Ale także restauracji i barów, gdzie można odpocząć po zwiedzaniu i zakupowym szaleństwie.
A u stop dzielnicy, nad brzegiem morza znajduje się dworzec kolejowy i autobusowy (Piazza Matteotti), port i majestatyczny ratusz miasta Palazzo Civico di Cagliari z początków XX w.
Natomiast ostatnia dzielnica Villanova czyli nowe miasto to dzielnica rzemieślników i rolników przybyłych tutaj z rozległej równiny Campidano, już w XIII w. Znajduje się tutaj największy kryty targu we Włoszech San Benedetto. Warto też zwiedzić najstarszy w mieście kościół (ruiny) San Saturnino z V w.
Pieszo można też dotrzeć do Bazyliki Nostra Signora di Bonaria, która jest położona na jednym z 7 wzgórz miasta. Jest to jedno z najważniejszych miejsc kultu maryjnego na wyspie. Warto też zwiedzić ogród botaniczny i rzymski amfiteatr, który znajduje się na lewo ( patrząc w kierunku miasta od morza) od dzielnicy Stampace.

Rzymski amfiteatr w Cagliari
2.2 MIEJSKIM AUTOBUSEM LUB ROWEREM
Z placu Matteotti odjeżdżają autobusy miejskie, bilety można kupić w kiosku. Większość miejsc do zwiedzenia znajduje się w niewielkiej odległości od miasta. Linia autobusów miejskich to CTM. Znajdziesz tutaj również mapkę tras do ściągnięcia. A aplikacja moovit pomoże ci szybko i sprawnie znaleźć odpowiednie połączenie. Warto kupić bilet na jeden dzień (3,30 eur) lub na tydzień 12 eur. ( 2020)
UWAGA obecnie, aby korzystać ze środków komunikacji miejskiej wymagany jest super green pass ( szczepienie) styczeń 2022.
Jeśli lubisz aktywne zwiedzanie, możesz wypożyczyć rower. Zajrzyj tutaj na listę wypożyczalni: wypożyczalnie rowerów w Cagliari, InBike, Sardinia Cycling.
Co możesz zobaczyć w niewielkiej odległości od centrum miasta:
Kolejnym ciekawym miejscem jest największa nekropolia punicka w basenie Morza Śródziemnego Tuvixeddu, położona na wzgórzu o tej samej nazwie.
Obecnie wstęp gratis.
- MONTE URPINU
Na jednym z 7 wzgórz znajduje się historyczny park miasta Parco Monte Urpinu. Wraz z Giardini Pubblici ( ogrodami publicznymi) jest najstarszym i największym w mieście. Są to tzw. zielone płuca miasta, a ze szczytu wzgórza rozciąga się piękny widok na stare saliny, dzisiaj nazywane Parkiem Molentargius, gdzie od 1993 gniazdują flamingi.
- SELLA DEL DIAVOLO CZYLI SIODŁO DIABŁA
Sella del Diavolo to najbardziej charakterystyczne miejsce w Cagliari. Cypel wysunięty w morze z charakterystycznym wgłębieniem nazywanym Siodłem Diabła, który dzieli plaże Poetto i Calamosca. Na Siodło Diabła prowadzi łatwy i panoramiczny trekking, który rusza od strony Calamosca. Najlepiej wybrać się tutaj późnym popołudniem i poczekać na zachód słońca. Zabierz z sobą coś na przekąskę. Na końcu trasy znajdują się ławeczki, gdzie można usiąść i delektować się cudownym zachodem słońca i lampką wina.
Jak mogę dotrzeć do „Sella del Diavolo”?
Z centrum Cagliari autobusem komunikacji miejskiej CTM 5, 11 lub 5/11 w święta, w zaledwie dziesięć minut dotrzesz do końca Calamosca, stąd idź dalej pieszo, aż się do ścieżki, która bardzo łagodnie wspina się w kierunku Belwederu.

Piękne zachody słońca z Diabelskiego Siodła fot BG
-
PLAZA DEL POETTO I PARK MOLENTARGIUS
Plaża Poetto to plaża najbliżej położona miasta. Długi jęzor piaszczystej plaży ciągnie się na długość ok. 8 km. Z miasta można dojechać autobusem. Na plaży znajdują się liczne bary.

Plaza del Poetto i saliny, widok z Siodła Diabła fot BG
A za drogą asfaltową, która biegnie wzdłuż linii brzegowej plaży znajduje się Park Molentargius Saline i stare saliny, gdzie spotkasz min. jedną z największych koloni flamingów na wyspie. Park można zwiedzić samodzielnie: pieszo, rowerem lub wybrać się na wycieczkę z przewodnikiem parku min.busem, konno lub małym stateczkiem wycieczkowym.
3. DALEJ ZA MIASTO !
Tak bardzo chciałabyś się wyrwać dalej za miasto i zobaczyć coś więcej, a nie chcesz wypożyczać samochodu. Nie ma problemu. W tym pomoże ci ARST. Autobusy odjeżdżają z dworca autobusowego, tuż przy placu Matteotti za Mc Donaldem. Kasy znajdują się na samym końcu po prawej stronie budynku.
3.1. SAN SPERATE Pinuccio Sciola grające kamienie, murale..i brzoskwinie

W ogrodzie grających kamieni u Pinuccio Sciola fot BG
Marzyłeś, żeby zobaczyć słynne murale? Dobrze się składa, bo zaledwie 30 min. autobusem od Cagliari znajduje się San Sperate- miasto murali, w którym powstały pierwsze murale na wyspie. Ale zanim powstały tutaj pierwsze murale, San Sperate zyskało sobie sławę dzięki najlepszym brzoskwiniom na wyspie i święcie z nimi związanym Sagra delle Pesche czyli Brzoskwiniowy Festiwal, obchodzony każdego roku w lipcu. Bo to właśnie San Sperate jest największym producentem pysznych brzoskwiń na Sardynii.
A wracając do sztuki, to tutaj w 1968 r. powstały pierwsze murale na Sardynii. Stało się tak głównie za sprawą Pinuccio Sciola, który pochodził z tego małego miasteczka. Koniecznie zajrzyj do jego muzeum grających kamieni Giardino Sonoro. Ja nie mogłam się oderwać od tych magicznych dźwięków i historii, które opowiadały mi staruszkowie kamienie.
W miasteczku zwrócą twoją uwagę pomalowane na kolorowo ulice. Tą kolorowa trasą ruszysz szlakiem murali. Jest ich tutaj ogrom, podobno ponad 300, czyli więcej niż w Orgosolo. Nie liczyłam, jeśli komuś z was się uda to napiszcie :-). Tworzyli tutaj artyści z całego świata. A głównym tematem murali z San Sperate jest codzienne życie na Sardynii.
3.2. NORA ruiny starożytnego miasta

Plaża w Norze, a w oddali kościół Sant’Efisio fot B.G
Masz już dość murali, to możesz zajrzeć do Nory. Nie sugeruj się nazwą, bo to z norą nie ma nic wspólnego. Nora to najstarsze sardyńskie miasto, założone przez Fenicjan w X w.p.n.e. Później zajęli je Kartagińczycy, a kilka wieków po nich osiedlili się tutaj Rzymianie. Cudowne miejsce i tyle historii.
Nad brzegiem morza nieopodal starożytnych ruin Nory, znajduje się niewielki i skromny kościół pod wezwaniem Sant’Efisio. Stoi on na miejscu, gdzie zginął męczeńską śmiercią. Sant’Efisio jest jednym z patronów miasta Cagliari, któremu mieszkańcy miasta zawdzięczają uwolnienie od zarazy dżumy w XVII w. Każdego roku, już od ponad 360 lat mieszkańcy Sardynii w kolorowych tradycyjnych strojach pielgrzymują z Cagliari do oddalonej o ok. 40 km Nory. Święto to jest obchodzone 1 maja i trwa kilka dni. Wierni wraz z figurą Sant’Efisio idą pieszo do Nory, gdzie docierają po 4 dniach. Tutaj odbywają się uroczystości i po nich Święty wraca do miasta.
Ruiny starożytnego miasta Nora w tym linku znajdziesz więcej informacji na temat starożytnego miasta, w tym wirtualną wycieczkę i mapę miasta.
Jak dojechać?
Musisz szukać połączeń do miasta Pula, a z Pula w sezonie jest minibus, który za 1 eur dowiezie cię nad brzeg morza i do ruin starożytnego miasta. My wybraliśmy się pieszo w jedna stronę, zajęło nam to ok. 30 min.
3.3. BARUMINI i Nuraxi najsłynniejszy sardyński nurag

Nuraxi nurag w Barumini fot.BG
A może chcesz zobaczyć najsłynniejszy nurag na wyspie? Dojedziesz do Barumini autobusem ARST. Wejście do nuragu tylko z przewodnikiem, wizyta w języku angielskim. Wejście 12 eur, w cenie biletu możesz też zwiedzić Casa Zapata dom muzeum hiszpanki, który został wybudowany na nuragu.
Nurag w Barumini w 1997 r został wpisany na listę UNESCO. Jest jednym z bardziej złożonych kompleksów nuragijskich na wyspie.
Będąc w Barumini, możesz zajrzeć do parku miniatur. Znajduje się on ok 2,5 km od nuragu Su Nuraxi. Pieszo to ok 30 min. A w parku wiele niespodzianek, ponieważ oprócz parku miniatur znajduje się tutaj również planetarium, restauracja, ogród botaniczny, park dinozaurów, część poświęcona cywilizacji nuragijskiej. Czynny tylko w sezonie, od marca do października, w listopadzie tylko w weekendy.
A jak niegdyś wyglądały takie fortece
3.4. PLAŻE

Marzysz o plażach jak z widokówek? Aby zobaczyć coś więcej niż tylko plaże del Poetto, można wybrać się na wschód lub na zachód od miasta. Do większości plaż można dojechać autobusem. Oczywiście najlepiej wybrać się rano, bo szczególnie poza sezonem, mogą być problemy z powrotem do miasta. Sprawdź dobrze rozkład jazdy. Te bardziej tłoczne plaże w sezonie znajdują się na wschód od miasta, w kierunku Villasimius, im bliżej miasteczka tym tłoczniej. Na zachód od Cagliari w kierunku Sant’Anna Arresi znajdują się te mniej tłoczne plaże i cudowne wydmy min. w Porto Pino. Cudowne są też plaże Chia czy Teulada.
3.5. WINNICE

Winnica Argiolas fot BG
A może chcesz poznać sardyńskie wina?
Jedną z bardziej znanych i bliżej położonych Cagliari winnic jest Winnica Argiolas. Mają oni w swojej ofercie kilka degustacji z wizytą w winnicy. A co jest najlepsze, oferują swoim gościom transfer minivanem. My za transfer w obydwie strony płaciliśmy 50 eur za 9 os.bus. ( 2018)
4. WYCIECZKI
Szukasz wycieczek z przewodnikiem?
Cagliari możesz zwiedzić z przewodnikami z Cagliari Free Walking Tour, w języku angielskim. Polecam ci naszego znajomego Francesco z Your Sardinia Experience i dziewczyny z Arasole. Wycieczki w języku angielskim.
A ja zapraszam do nas na nasze wycieczki, warsztaty i wakacje w rytmie slow na wschodnim wybrzeżu wyspy Sardinia Slow Holidays. Na stronie znajdziesz tylko kilka moich wycieczek i propozycji wakacji. Mogę ułożyć ciekawe programy jedno i kilkudniowych wycieczek tylko dla Ciebie.
5. PREZENT MINI PRZEWODNIK W PDF W JEZYKU POLSKIM
Wytrwałeś do końca? Mam dla ciebie prezent. Klikając na ten link mapa i przewodnik po Cagliari ściągnij darmowy przewodnik w języku polskim po Cagliari.





Najlepszy przewodnik po Sardynii !!!
Trzy w jednym: profesjonalizm, wiedza i pasja …
Pozdrawiam gorąco,
Danuta Szczawińska
Dziekuje i pozdrawiam 🙂
Dzień dobry 🙂 Wybieram się z mężem na początku sierpnia do Cagliari właśnie na 3dni 🙂 Na pewno skorzystam ze wskazówek co zobaczyć w tak krótkim czasie. Chciałam o coś zapytać jeśli to nie problem – czy mogłaby Pani mi wytłumaczyć o co chodzi z komunikacją miejsko-podmiejską w Cagliari i okolicach? Jest CTM, ARST, pociągi..może jeszcze jakaś firma prywatna. Strony mają głównie po włosku niestety, znalazłam jedynie na ctm informację że są po 3,3euro bilety dzienne zintegrowane ale czy to tylko po mieście? Chcemy zobaczyć też Norę czy miejscowość dalej oraz od wschodu np. Costa Rei, czy tam już trzeba osobny kupić bilet na arst? Zależy mi by najkorzystniej kupić bilety i ekonomicznie się przemieszczać 🙂 Dziękuję za każdą podpowiedź!